Krizin etkilerini iç tüketimi artırarak atlatmayı düşünen Hükümet, şimdi de harcama çekleri dağıtmayı düşünüyor. Devlet Bakanı nazım Erken tarafından yapılan değerlendirmeye göre, verilecek çekler bir kereye mahsus olacak ve belli bir zaman aralığında harcanması gerekecek. Yani çeki alıp, birkaç ay sonra kullanacağım diyemeyeceksiniz, tasarruf amaçlı kullanamayacaksınız.
Vatan gazetesinde yer alan habere göre, harcamaları artırmak amacıyla vatandaşa verilmesi planlanan “harcama çeki”nin kimlere ve ne tutarda verileceği de ayrı bir çalışma konusu olacak. Diğer kıstaslar ise şöyle:
- Burada öne çıkan yaklaşıma göre çekin, harcama eğilimi yüksek kesimlere verilmesi ön planda tutulacak. Buna göre SGK kayıtları baz alınacak.
- SGK’nın kayıtlarına göre 2008 yılı sonunda kayıtlı çalışan sayısı 15 milyon 492 bin kişi. Ancak ailede karı, koca, çocuk çalışanlardan sadece birine çek verilmesi planlandığından bu sayının 9 milyon kişi civarında olacağı tahmin ediliyor.
- Ancak “geliri belirli bir tutarın altında bulunanlar” ile “emekliler” şeklinde bir kıstas getirilmesi de öneriler arasında.
- Bu durumda sayının 6 milyon kişiye indiği ifade ediliyor. Bu yaklaşımlara göre belirlenecek şekilde harcama çeki tutarının 200 TL- 500 TL arasında değişebilecek.
- Hükümetin bu uygulamanın hayata geçirilebilmesi için 2.5 milyar TL civarında bir maliyet içinde kalmayı planladığı da belirtiliyor.
Dünyada da örnek uygulamaları olan bu uygulamadan, ABD geçtiğimiz yıl için 145 milyar dolarlık vergi indirim çeki dağıttı. Kişi başına 600 dolarlık vergi indirim çekini posta kutularına bırakan ABD, evli çiftlere 1.200 dolar ve her çocuk için de 300 dolarlık çek vermiş.
İtalya’ da da orta ve ortanın altı gelirli ailelere ayda 40 eurouk bir kart dağıtarak ailelerin bununla elektrik ve gıda ihtiyaçlarını karşılamalarına katkıda bulunmalarını sağlanmış.
Sadaka kültürü ile el-avuç açar hale getirilen dar ve sabit gelirliler, bu uygulamayı nasıl karşılayacaklar bilemiyorum ama, iç piyasayı harekete geçirecek bir uygulama olduğu konusunda konuya olumlu bakıyorum. Özellikle çekli satışlarda yerli malı üretimin desteklenmesi, bugün acısını çektiğimiz işsizlik probleminin çözümüne önemli bir katkı sağlayabilir. Ancak; diğer tedbirler gibi, bunun da zamanında yapılamayacağı gibi kötü bir düşünce de içimi kemiriyor !