Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı
29 Ekim 2020 Perşembe - 06:00

29 Ekim: Cumhuriyete giden yolun öyküsü

1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması ve İstanbul Hükümeti'nin de ortadan kalkmasıyla Türkiye'de ciddi bir rejim krizi ortaya çıktı. Atatürk'ün aklında en başından beri Cumhuriyet fikri vardı. 25 Ekim 1923 günü hükümetin istifa etmesi, Atatürk'e aradığı fırsatı verdi. 

29 Ekim: Cumhuriyete giden yolun öyküsü
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Whatsapp'tan Gönder Haberi Yazdır Metni küçült Metni büyüt

ANKARA (Anayurt) -  Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün Türkiye'de 'Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir' kuralını devletin rejimi haline getiren ve demokrasiyi taçlandıran Cumhuriyet'in ilanının üzerinden 97 yıl geçti. Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.

Ankara'nın 13 Ekim 1923'te başkent ilan edilmesi yeni rejime giden yolda atılan son adımlardan biriydi. Ankara'nın yeni Türkiye devletinin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Atatürk tarafından yürütülmüştü.

Lozan Antlaşması öncesinde, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması ve İstanbul Hükümeti'nin de ortadan kalkmasıyla Türkiye'de ciddi bir rejim krizi ortaya çıktı. Özellikle Lozan görüşmelerinde de Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesi gündeme geldi. Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından sonra İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Büyük Millet Meclisi'nin de güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil bir çözüm gerektirdi.

"YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ"

25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla ortaya çıkan bunalım, Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz" diyerek fikrini açıkladı. 

Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını da hazırladı.

29 Ekim 1923'te parti grubunda görüşe sunulan tasarıda yer alan bazı hükümler şunlardı:

- "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir."

- "Türkiye Devleti, yönetim birimlerini Bakanlar Kurulu aracılığıyla   yönetir."

- "Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir."

- "Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder."

Aynı gün Mecliste görüşülen tasarı, yapılan konuşmalardan sonra saat 20.30'da oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

"TÜRKİYE CUMHURİYETİ MESUT, BAŞARILI VE MUZAFFER OLACAKTIR"

Bundan sonra cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Mustafa Kemal Atatürk, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bunun üzerine kürsüye gelen Mustafa Kemal, konuşmasını "Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır" sözüyle tamamladı.

Böylece devletin adı ve rejimiyle ilgili tartışmalara son verildi ve devlet başkanlığı konusu çözüme kavuştu. Hükümetin kurulma şekli yeniden düzenlendi.Buna göre; Cumhurbaşkanı başbakanı atayacak, başbakan da bakanlarını seçip cumhurbaşkanının onayına sunacaktı. Bu uygulamayla, Meclis Hükümeti Sistemi yerine parlamenter rejime geçilmiş oldu.

İlk hükümeti kurmakla İsmet İnönü görevlendirilirken, Fethi Okyar da TBMM Başkanlığı'na seçildi.

ÖNCEKİ HABER   SONRAKİ HABER
Türk Telekom galibiyetle başladı
 
Altındağ'a sıfır atık ödülü
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Türkiye'de en yüksek can kaybı açıklandıTürkiye
Türkiye'de en yüksek can kaybı açıklandı
Türkiye'de son 24 saatte 190 can kaybı, 30 bin 110 yeni vakaTürkiye
Türkiye'de son 24 saatte 190 can kaybı, 30 bin 110 yeni vaka
Bakan Koca aşı takvimini açıkladıTürkiye
Bakan Koca aşı takvimini açıkladı
AB İran'la nükleer anlaşmanın sürdürülmesini istiyorDünya
AB İran'la nükleer anlaşmanın sürdürülmesini istiyor
AK Parti Sözcüsü Çelik'ten Kılıçdaroğlu'na tepkiSiyaset
AK Parti Sözcüsü Çelik'ten Kılıçdaroğlu'na tepki
Türk-İş, Hak-İş ve DİSK'ten asgari ücret açıklamasıEkonomi
Türk-İş, Hak-İş ve DİSK'ten asgari ücret açıklaması
Metro İstanbul'dan sefer saati düzenlemesiTürkiye
Metro İstanbul'dan sefer saati düzenlemesi
İran: Fahrizade suikastını engelleyebilirdikTürkiye
İran: Fahrizade suikastını engelleyebilirdik
Dışişleri Bakanlığı: Türkiye ön koşulsuz diyaloğa hazırTürkiye
Dışişleri Bakanlığı: Türkiye ön koşulsuz diyaloğa hazır
Moderna aşı onayı için Avrupa İlaç Ajansı'na başvurduDünya
Moderna aşı onayı için Avrupa İlaç Ajansı'na başvurdu
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Günün HaberleriGünün Haberleri