Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı
27 Mart 2020 Cuma - 16:30

Tarihteki salgınlar ekonomileri nasıl etkiledi?

Kovid19 ile birlikte küresel ekonomi ağır bir darbe yedi. Dünyanın uzun süreli bir durgunluk sürecine girmesi beklenirken geçmişteki salgınlar dünyayı nasıl vurdu?

Tarihteki salgınlar ekonomileri nasıl etkiledi?
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Google+'da Paylaş Haberi Yazdır Arkadaşına Gönder Metni küçült Metni büyüt

Uğur DUYAN

ANKARA (Anayurt)
Geçtiğimiz asrın en büyük salgını olan İspanyol Gribi, Birinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından baş göstererek, savaşın galip devletlerini hazırlıksız ve çaresiz yakalamıştı. Yeni tip koronavirüsün hızlı yayılması da Birinci Dünya Savaşı'ndan galip çıkan sömürge imparatorluklarını devlet gücü ve teknoloji açısından geride bırakan modern çağın ulus devletlerini de önlem alamadan yakaladı. Ulaşım altyapısının gelişmesi salgının hızla yayılmasına neden oldu.

Tarihsel süreç içinde karşımıza çıkan bütün salgınların hızlı bir şekilde yayılmasını sağlayan temel etkenin ticaret olduğunu görüyoruz. Bu bağlamda, küresel salgınlardan en çok etkilenen insani faaliyetin de ekonomi olduğunu söyleyebiliriz. Biz de sizler için geçmişteki büyük salgınların ekonomilerde bıraktığı hasarları derledik.

KARA VEBA VE AVRUPA'NIN KÜRSEL HAKİMİYETİ


14'üncü asırda yaklaşık 200 milyon can alarak Avrupa'da çok ciddi sosyal, ekonomik ve siyasi sonuçlar yaratan Kara Veba salgınından etkilenen ülkeler büyük bir hızla büyüdü ve bugün dünyanın en zengin ülkeleri haline geldi. Kara Veba çoğunlukla köylülerin hayatına mal oldu. Bu da toprak sahiplerinin işgücü sıkıntısı yaşamasına yol açtı. Geride kalan sağlıklı tarım işçileri, daha fazla pazarlık gücüne sahip oldu. Ekonomiyi modernize etmenin, teknolojiye yatırım yapmanın ve dışa açılmayı teşvik etmenin etkisiyle Batı Avrupa, zaman içinde dünyadaki en güçlü bölgelerden biri oldu.

ÇİÇEK HASTALIĞI VE YENİ DÜNYANIN FETHİ

Amerika kıtasının 15'inci asırda sömürge haline getirilmesi pek çok insanın ölümüyle sonuçlandı. O dönem dünya nüfusunun yüzde 10'una denk gelen bölge nüfusunu 60 milyondan 5-6 milyona düştü. Bu ölümlerin çoğuna, sömürgeciler tarafından getirilen hastalıklara neden oldu. Çiçek hastalığı aralarında en fazla can kaybına yol açan etkendi. Diğer ölümcül hastalıklar arasında ise hıyarcıklı veba, sıtma, humma ve kolera vardı. Avrupalılar kısa sürede bütün Amerika kıtasına yayıldı.


SARIHUMMA VE TARİHİN EN KÂRLI SATIŞI

Haiti'de başlayan bir savaş esnasında meydana gelen bu salgın, Fransa'nın Kuzey Amerika'dan çıkmasına yardımcı oldu. Bunu da ABD'nin kıtada büyümesi ve hızla güçlenmesi izledi. Afrika kökenli hastalığa Avrupalı güçlerin hiçbir doğal bağışıklıkları yoktu. Askeri güçleri bozguna uğrayan ve demoralize olan Napolyon, sadece Haiti'yi terk etmedi; Fransa'nın Kuzey Amerika'daki tüm hedeflerinden de vazgeçti.
Tarihler 1803'ü gösterdiğinde dönemin ABD başkanı Thomas Jefferson, şimdiki Amerika'nın tamı tamına üçte biri kadar alana denk gelen Louisiana'yı Napolyon Bonapart'tan sadece 15 milyon dolara satın aldı. Tarihin en kârlı satışı, o dönem Napolyon'a Avrupa'nın tamamını işgal etmesi için gerekli olan kaynağı sağladı. Bu satışın karşılığında Fransızlar o zamanlar için tam olarak haritalandırılmamış olan bir coğrafyayı bedelinin çok altında bir rakama sattı. Napolyon ise bütün Avrupa'yı imparatorluğunun topraklarına katsa da nihai hedefine ulaşamadı ve savaşı kaybederek, Fransa'yı ağır savaş tazminatı ödemeye mecbur bıraktı.

SIĞIR VEBASI VE AFRİKA'DA SÖMÜRGELER ÇAĞI

Hayvanları öldüren bir hastalık, Avrupa'nın Afrika'yı sömürgeleştirmesini hızlandırdı. 1888-1897 yılları arasında sığır vebası virüsü, Afrika'nın sığırlarının yüzde 90'ını öldürdü. Hastalığın neden olduğu kaos, Avrupa ülkelerinin 19. yüzyılın sonlarında Afrika'nın büyük alanlarını sömürgeleştirmesini kolaylaştırdı. 1884-1885'te Berlin'deki bir konferansta, aralarında Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, Portekiz, Belçika ve İtalya'nın da olduğu Avrupa'dan 14 ülke, Afrika üzerindeki emellerini görüştü. Planları, bütün kıtayı sömürgeleştirmekti. 1870'lerde Afrika'nın yalnızca yüzde 10'u Avrupa kontrolü altındayken 1900'lere gelindiğinde bu oran yüzde 90'a çıktı.


İSPANYOL GRİBİ VE KÜRESEL HAKİMİYETİN ABD’YE GEÇİŞİ

19. yüzyılda tıp alanında önemli gelişmelerin kaydedilmesiyle veba, çiçek gibi salgınları önleyici yöntemler gelişti. Fakat 1800'lerin sonlarından itibaren bulaşıcılığıyla pandemiye yol açan etkenler grip virüsü varyantları ve koronovirüsler oldu. Rus gribi olarak da adlandırılan 1889-1890 pandemisinde hastalık ilk kez 1889 Aralık ayında St. Petersburg kentinde kaydedildi. Ocak 1890’da ise ABD'de bu hastalıktan ölümler tepe noktasına ulaşmıştı. Bu salgından sonra bir dünya savaşının içinde yayılan İspanyol Gribi, asker hareketliliği nedeniyle dünya çapında 50 milyona yakın can aldı.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda baş gösteren İspanyol Gribi, o dönem savaşa girmeyen ve askeri sansürün olmadığı İspanya Basını tarafından haberleştirildiği için bu isimle anıldı. Savaşın erken bitmesine neden oldu. Savaş nedeniyle ABD'den çok büyük miktarlarda kredi çekmiş olan İngiltere ve Fransa, salgın nedeniyle de nüfuslarının ciddi bir bölümünü kaybetti. Hitler'in iktidara gelmesinden 6 yıl sonra patlak veren İkinci Dünya Savaşı ile bütün Avrupa ülkeleri ağır kayıplara uğramakla kalmadı, zayıflayan ekonomilerini ayakta tutabilmek için artık ABD'ye muhtaçtılar. İspanyol Gribinin en ciddi sonucu ise, küresel hakimiyetin ABD'nin eline geçmesi oldu.

ÖNCEKİ HABER   SONRAKİ HABER
Yenilenebilir enerji için acele kamulaştırma
 
Eksik soruşturma yaşam hakkının ihlali
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Gürer: Kamuda liyakat yok olduSiyaset
Gürer: Kamuda liyakat yok oldu
Erozan: Hangi dış politikaTürkiye
Erozan: Hangi dış politika
Bakan Selçuk'tan maske uyarısıTürkiye
Bakan Selçuk'tan maske uyarısı
Subaşı: Sahiller devlet eliyle peşkeş çekiliyorTürkiye
Subaşı: Sahiller devlet eliyle peşkeş çekiliyor
Bahçeli: İnce CHP içinde Atatürk'e dönüşü başlatacakMagazin
Bahçeli: İnce CHP içinde Atatürk'e dönüşü başlatacak
ABB sağlık çalışanlarından nikah ücreti almayacakTürkiye
ABB sağlık çalışanlarından nikah ücreti almayacak
Erdoğan ile Merkel telefonda görüştüTürkiye
Erdoğan ile Merkel telefonda görüştü
Tuba Ünsal'dan dikkat çeken okul yorumu…Magazin
Tuba Ünsal'dan dikkat çeken okul yorumu…
Saba Tümer’e siyah kuğu saldırdı!Magazin
Saba Tümer’e siyah kuğu saldırdı!
Sürpriz buluşmaMagazin
Sürpriz buluşma
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri