Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı
YAZARLARDr. Mehmet Hüseyin TEBRİZİ

Dr. Mehmet Hüseyin TEBRİZİ

BİLGİLENDİRİLMİŞ RIZA VEYA AYDINLATILMIŞ ONAM

18 Mart 2020 Çarşamba
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Google+'da Paylaş Haberi Yazdır Arkadaşına Gönder Metni küçült Metni büyüt

Aydınlatılmış onam veya bilgilendirilmiş rıza kavramının amaç, tanım, kapsam, çerçeve ve hukuki geçerlilik konularına daha sonraki yazılarımızda değinilecektir. Bu konulardaki dikkate değer noktaların detaylı bir şekilde anlaşılmasının neden önemli olduğunu vurgulamak için bu yazı kalem alınmıştır. Aydınlatılmış onam veya bilgilendirilmiş rıza kavram olarak tam örtüşmese de çoğunlukla aynı anlamda kullanılmaktadır. Bu kavram hastanın özerkliği ve kendi geleceğini belirleme ilkesine dayanan irade açıklaması temeline oturmaktadır. Bu husus aynı zamanda tıbbi uygulamaların hukuka uygun hale getirilmesinin ilk ve önemli koşullarından biridir. Hastanın sadece aydınlatılmasına yetinerek onun vücut bütünlüğü üzerinde müdahale edilmesi yasalar tarafından korunmamaktadır. Acaba hastanın aydınlandığına dair bir kanaat oluştu mu, somut bir ifadeyle hastanın aydınlandığına hekim aydınlandı mı sorusunun cevabı aranmaktadır!

Anayasamızın 17. Maddesinde özellikle “Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz” ifadesi yer almaktadır.     

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 22. Maddesi de tıbbi müdahalede bulunma şartı olarak hastanın rızasının varlığını düzenlemiştir.

Bu düzenlemeler ve yasalarımızda yer yer bulunan hükümler kapsamında kişinin vücut bütünlüğüne yapılacak her türlü müdahale kural olarak çoğu durumlarda onun yararına olması gerekli ancak yeterli olmadığı sebebiyle hukuka aykırıdır. Herhangi bir tıbbi uygulama hastanın yararına olsa bile uygulanan tıbbi müdahale hastanın rızasının olmadığı yerde hukuksal yanı sıra cezai sorumluluğu beraberinde getirir. Şüphesiz reçete yazma da bir tıbbi müdahaledir! Öncelikle hastanın bilgilendirilip, yapılacak tıbbi müdahalenin kendisi üzerinde bütün detayları ile birlikte, sonuçlarının ne olduğu hakkında yeterli bilgi sahibi olmasından sonra rızasının alınması gerekir. Acil durumlar veya belli şartlar altında ameliyat bölgesinin genişletilmesi gereği gibi hayati durumlar bu kuralın istisnaları arasındadır. Bu kapsamda kimi durumlarda tıbbi uygulamanın sadece ilk baştaki safhası değil ilerleyen durumlarda da gerekli aşamalarda gerekli ve önemli bilgilerin verilmesi ve hastayı aydınlatarak bir kez daha onamının alınması önem arz etmektedir. Bunun gibi gelişebilecek veya gelişmiş komplikasyon durumlarında nasıl bir yol izlenmesi ve durumun yönetilmesi hakkında da hastaya bilgi verilmesi gerekir. Aydınlatılmış onamın (Bilgilendirilmiş rızanın) alınması kural olarak şekle tabii değildir. Yazılı veya sözlü olabilir. Ancak rıza yazılılık şartına uyularak her zaman geri alınabilmektedir. Bu kuralın istisnaları dışında uygulamada A-2 kâğıdı hasta veya hasta yakını tarafından imzalatılarak sağlık kurumu arşivinde tutulmaktadır. Bir tıbbi müdahalenin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran olmazsa olmaz şartı hukuka uygun olarak alınmış rızadır. Bütünsel bakışla kişinin vücut bütünlüğüne yapılacak her türlü müdahalede kişinin yararına ve rızasına dayanarak hareket etmek gerekir. Bu bağlamda önemli bir ispat aracı olan bilgilendirilmiş rıza formunun hazırlanmasında oldukça dikkat sarf edilmesi gerekir.

Bir tıbbi girişim sonrası bilgilendirilmiş rıza ile ilgili uyuşmazlıklarda, hastanın rızasının hiç alınmaması durumunda, bir başka ifadeyle hastayı aydınlatmamak ve onamını almamak tıbbi veya mesleki kurallara aykırı hareket edildiği anlamında hukuka aykırılık nedeniyle sorumluluk sebebi olacaktır.

Ancak aydınlatmada ve alınan rızada hekimin kusuru varsa, örneğin hatalı veya eksik aydınlatma durumunda özen yükümlülüğünün ihlali anlamında aydınlatma kusuru olarak tıbbın kötü uygulanması (malpraktis) sorumluluğunu beraberinde getirecektir. Bunun gibi aydınlatma ve rıza durumu gerçekleşmesine rağmen hekimin müdahalesi tıp bilimin gerektirdiği şekilde yapılamamış, hekim tıbbi müdahaleyi kusurlu bir şekilde yapmış ise, başka ifadeyle yapılan işlem güncel tıbbi standartlara uygun değilse aydınlatma ve rıza varlığı hekimin sorumluluğunu kaldırmaz!

YORUMLAR
Toplam 1 yorum var, 1 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
Niyazi Armutcuoglu 19 Mart 2020 Perşembe 11:31

Yazarin saglik hukuna iliskin yazilarini ilgi ve beğeni ile okuyorum. Bu konulardaki aydinlatici çabalarını takdirlekarsiliyorum. Kendisinin ve sayin yayin organinizin bu aydınlatıcı faaliyetinin devamini bekler, badarilar dilrim.

Yorumu oyla      0      0  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Son 24 saatte 19 can kaybı, bin 112 yeni vakaTürkiye
Son 24 saatte 19 can kaybı, bin 112 yeni vaka
Fenerbahçe'de Erol Bulut dönemiSpor
Fenerbahçe'de Erol Bulut dönemi
HAK-İŞ işkolu değişikliklerine tepkiliTürkiye
HAK-İŞ işkolu değişikliklerine tepkili
Ermenistan aklını başına toplasınSiyaset
Ermenistan aklını başına toplasın
Urfa’da hastaneler dolu, karantina sayıları açıklanmıyorTürkiye
Urfa’da hastaneler dolu, karantina sayıları açıklanmıyor
''Manisa’da vaka sayısındaki artış korkutuyor''Siyaset
''Manisa’da vaka sayısındaki artış korkutuyor''
Beyrut patlaması: İhmal mi, saldırı mı?Türkiye
Beyrut patlaması: İhmal mi, saldırı mı?
43 farklı ülkede 700 milyon insan su kıtlığı çekiyorDünya
43 farklı ülkede 700 milyon insan su kıtlığı çekiyor
Patlamanın ağır bilançosu yavaş yavaş ortaya çıkıyorDünya
Patlamanın ağır bilançosu yavaş yavaş ortaya çıkıyor
Bakanlık'tan yeni genelge: 81 ilde kapsamlı denetimTürkiye
Bakanlık'tan yeni genelge: 81 ilde kapsamlı denetim
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri