Anayurt Gazetesi
  • Dolar
    5,8108
    Dolar
  • Euro
    6,5528
    Euro
  • Altın
    238,331
    Altın
  • Bist-100
    96.861,420
    Bist-100
  • ADANA
    8/16°
    ADANA
  • ANKARA
    -3/7°
    ANKARA
  • ANTALYA
    8/18°
    ANTALYA
  • BURSA
    2/9°
    BURSA
  • ISTANBUL
    7/10°
    ISTANBUL
  • IZMIR
    7/15°
    IZMIR
  • KONYA
    0/7°
    KONYA
Facebook Twitter Linkedin
ANA SAYFA TÜRKİYE DIŞ HABERLER EKONOMİ SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT GÜNCEL-DİZİ DİĞER FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Merkez Bankası'nın beklentisi karamsar
Merkez Bankası'nın beklentisi karamsar
Instagram'dan parola saklandı
Instagram'dan parola saklandı
YÖKDİL artık ÖSYM tarafından yapılacak
YÖKDİL artık ÖSYM tarafından yapılacak
Turizmde hedef 12 ay
Turizmde hedef 12 ay

Harika ÖREN

Nevruz Ateşi
26 Mart 2019 Salı

Doğu Anadolu halkı için 22 Mart Nevruz gecesi, kutsaldır. O gün, herkesin yıllık rızkı ve mukadderatı belirlenir. Yeni elbiseler giyilir. Nevruz gecesi, canlı cansız bütün varlıkların Tanrı'ya secde ettikleri inancıyla, yeni yıla hazırlanılır.

"Kara Çarşamba" geleneğine bağlı olarak 17 Mart’a bağlanan gece, aile reisi aile fertleri sayısı kadar topladığı taşları, evin bacasının dış kısmına yerleştirir. Her taş bir kişiye aittir. Bayram sabahı  taşların hangisinin altında kırmızı böcek bulunursa, yılın uğurlusu o ilan edilir. Ailenin uğurlu ferdi yüzü suyu hürmetine Tanrı rızkının kendilerine verildiğine inanırlar.

Gaziantep bölgesinde 22 Mart’a  "Sultan Navrız" adı verilir. Halk arasındaki inanca göre Sultan Navrız, güzel bir kızdır. Gökyüzünde, bileklerindeki  halhalları şıkırdatarak, gergefini işleyerek, batıdan doğuya doğru göç eder. Bir diğer inanca göre "Kuş donuna" giren ve ayaklarındaki halhalı gıcırdatarak uçan bir ‘’Ermiş’’tir. Nevruz gecesi Sultan Navruz'ın geçtiği saatte uyanık olanların, bütün dileklerinin gerçekleşeceğine inanılır.

Mersin-Silifke, Diyarbakır'da,  Nevruz mesire yerlerinde, eğlencelerle kutlanır. Malatya’nın bazı köylerinde “Kış Bitti Bayramı” olarak; Giresun’da “Mart Bozumu” adıyla kutlanır. Edirne’de eski hasırlar yakılır. “Mart içeri, pire dışarı” diyerek ateşler üzerinden atlanır. Kars ve çevresinde kapı dinleme ve  baca-baca adetleri görülür. 

Nevruz’da Tunceli çevresinde erkekler alınlarına kara sürer, subaşlarına giderek, karalarını  temizlerken  dua eder, dilek dilerler. Nevruz,  İzmir Urla'da "Mart Dokuzu Şenlikleri" adıyla, Tire'de bugün "Sultan Nevruz Bayramı" olarak kutlanır.

Osmanlı’da  Nevruz'da günleri "Nevruziye" adı verilen telhisler yazılır. Müneccimbaşı, yeni takvimi padişahlara sunar.  "Nevruziye Bahşişi" alır. Çeşitli baharatlarla Nevruziye macunları hazırlanıp porselen kapaklı kâselerle takdim edilir.. Nevruziyeler önceleri fakirlere ve hastalara verilirken, sonraları herkese dağıtılır. Mesir ve Nevruz Macunu aynı uygulamayla yapılır.

"Pamuk iğne" oyununu rahmetli halamdan duymuştum. Köyden iki genç kız abdest alır ve  kocaman tencereyi iki yandan tutarak buz gibi suyun başına giderler. Buzları elleriyle kırarak, tencereyi soğuk suya daldırıp, İhlâs Suresi’ni yedi kez okurlar. Dileklerinin kesinlikle gerçekleşeceğine inanırlarmış. Halama ‘’Ne dilerlermiş?’’ diye sorduğumda derinden bir iç çekip ‘’Sevdiklerine kavuşmayı yavrum, sevdiklerine kavuşmayı’’derdi. Halam hiç evlenmemişti. Ayrıca Nevruz’da "Tuzluk gılik" çöreğini yiyen gençlerin kiminle evleneceğini bilme oyunu da yaygınmış.

Nevruz ile kışın sona erdiği baharın geldiği, kışlık evlerden yaylalara göçün başlama zamanına erişildiği  kabul edilir. Bazı bölgelerde, Nevruz'un Hz. Ali'nin doğum günü olduğuna  ve Hz. Ali ile Hz. Fatima'nın evlenme günü olduğuna dair  inanışlar da vardır. Nevruz sabahı  okunan duadan sonra, süt içilir. Nevruziye adı verilen nefeslerle  Hz. Ali'nin Mevlidi okunur.

Anadolu'nun bazı yörelerinde görülen değişik bir "Kara Çarşamba" geleneği daha vardır. Mart ayının ilk Çarşamba günü çeşitli yiyecekler hazırlanarak birlikte yenilir. Törenler yapılır. Konuşmadan yayık yaymak adet olmuştur.  Bir de evdeki  çukur kaplar suyla doldurularak Nevruz gecesi  avluya bir kap su konur. Ay ışığında bırakılır. Sabaha kadar uyunmaz. İbadet edilir. Dilekler kabul edilirse, teknedeki suyun altına dönüşeceğine inanılır.  Altından oluşan bir suya erişmiş olan var mıdır? Bilinmiyor. Ertesi sabah  kırlarda, bostanlarda buluşulur. Çiğköfte, şareli, pirinç aşı, yumurta, maş piyvazı yenilir. Nevruz, şeker, şerbet ve çiçeklerle kutlanırken, eğlenceli oyunlar oynanır.

Uşak'ta Nevruz kutlamalarına"Yıl yenilendi" denir. Yeni yıl, yeni dilekler, yeni umutlar demektir. Sivas'ta Mart’ın 9. Günü gök gürlerse, o yıl ürünün bol olacağına; Şebinkarahisar'da 22 Mart sabahı akarsularda yıkanıldığında kuvvetli, sağlıklı olunacağına inanılır.

Ateş üzerinden atlama Nevruz törenlerine ne zaman dahil olmuştur, pek bilinmiyor. Eski Türklerde ateş kutsaldır. Ateş Tanrı'nın hediyesidir. Güneşi temsil eder. Aydınlatır, ısıtır. Ateşin kötülükleri, hastalıkları kovduğu inancı yaygındır.

Nevruz ateşinden atlayanın  kötülükten arındırdığına inanılıyor. İran’da yakılan ateş tapınma amacını taşırken, Türk kültüründe ‘’Ates?te temizlenme-arınma’’ anlamında. Soğuk yayla gecelerinde ısınma amacıyla yakılan ateşin Güneş’i temsil ettiği söylenir.

İlginç adetlerle Türkiye ve Türk kültürünün yayıldığı coğrafyalarda kutlanan Nevruz Bayramıyla gelen yeni dönem  kutlu, dileklerimiz kabul olsun. 

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
Bu yazı 289 defa okunmuştur.
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
ANAYURT GAZETESİ
YAZARLAR
Namık Kemal ZEYBEK
Namık Kemal ZEYBEK
Atatürk’ün güç kaynağı okumak -3-
Melike BOSTAN
Melike BOSTAN
Ankara turizmin de başkenti olmalı
Harika ÖREN
Harika ÖREN
Başarıya Alkış & Emeğe Saygı
Orhan SELEN
Orhan SELEN
İsveç ve din
M. Yahya EFE
M. Yahya EFE
Barış kültürü güzel bir şey!
Mustafa BALKIZ
Mustafa BALKIZ
Emekli olmak için eksik primler tamamlanır mı?
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA ANAYURT GAZETESİ
TWITTER'DA ANAYURT GAZETESİ
ARŞİV
Ana Sayfa Türkiye Dış Haberler Ekonomi Spor Magazin Kültür-Sanat Güncel-Dizi
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim KünyeReklam FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva